به گزارش روابط عمومی معاونت توسعه، در ادامه متن این یادداشت را می خوانید.
امروزه هوش مصنوعی دیگر یک فناوری متعلق به آینده نیست، بلکه به یکی از مهم‌ترین ارکان تحول در زندگی انسان، سازمان‌ها، صنایع و نظام‌های آموزشی تبدیل شده است. در سال‌های اخیر، پیشرفت شگفت‌انگیز الگوریتم‌های یادگیری ماشین، یادگیری عمیق و مدل‌های زبانی بزرگ، نشان داده است که هوش مصنوعی قادر است بسیاری از فعالیت‌های پیچیده انسانی را با سرعت، دقت و کیفیتی قابل توجه انجام دهد. از تشخیص بیماری‌ها و تحلیل تصاویر پزشکی گرفته تا مدیریت کسب‌وکار، آموزش، حمل‌ونقل، کشاورزی، صنعت، بانکداری و خدمات عمومی، همه و همه تحت تأثیر این فناوری قرار گرفته‌اند.
امروزه کشورهای پیشرو جهان سرمایه‌گذاری‌های کلانی در حوزه هوش مصنوعی انجام داده‌اند و آن را به عنوان موتور محرک اقتصاد آینده می‌شناسند. بسیاری از سازمان‌های بین‌المللی معتقدند که هوش مصنوعی همان نقشی را در قرن بیست‌ویکم ایفا خواهد کرد که برق و اینترنت در قرن گذشته ایفا کردند. به همین دلیل، توسعه زیرساخت‌ها، تربیت نیروی انسانی متخصص و گسترش فرهنگ استفاده صحیح از این فناوری، به یکی از اولویت‌های اصلی دولت‌ها و سازمان‌های بزرگ تبدیل شده است.
در حال حاضر، هوش مصنوعی با سرعتی بی‌سابقه در حال رشد است. ابزارهای هوشمند تولید محتوا، دستیارهای دیجیتال، سامانه‌های تشخیص تصویر، ربات‌های گفتگو، سیستم‌های تصمیم‌یار، خودروهای خودران و نرم‌افزارهای تحلیل داده تنها بخشی از کاربردهای گسترده این فناوری هستند. در حوزه سلامت، هوش مصنوعی به پزشکان در تشخیص سریع‌تر بیماری‌ها، تحلیل تصاویر پزشکی، مدیریت پرونده‌های سلامت، برنامه‌ریزی درمان و حتی کشف داروهای جدید کمک می‌کند. در آموزش، این فناوری امکان یادگیری شخصی‌سازی‌شده، تولید محتوای آموزشی و ارزیابی هوشمند را فراهم ساخته است و در صنعت نیز موجب افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌ها و بهبود کیفیت محصولات شده است.
با این حال، آینده هوش مصنوعی بسیار فراتر از وضعیت کنونی خواهد بود. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که طی سال‌های آینده، هوش مصنوعی به بخش جدایی‌ناپذیر زندگی روزمره انسان تبدیل خواهد شد و بسیاری از مشاغل، فرآیندها و سبک‌های تصمیم‌گیری را متحول خواهد کرد. اگرچه برخی مشاغل سنتی ممکن است تغییر کنند یا از بین بروند، اما در مقابل، فرصت‌های شغلی جدید و تخصص‌های نوظهور فراوانی ایجاد خواهد شد. در چنین شرایطی، افرادی موفق خواهند بود که توانایی یادگیری مستمر، سازگاری با فناوری‌های جدید و استفاده صحیح از ابزارهای هوش مصنوعی را داشته باشند.
از این رو، یادگیری هوش مصنوعی دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای تمامی اقشار جامعه به شمار می‌آید. کارکنان سازمان‌ها باید با کاربردهای عملی هوش مصنوعی در حوزه کاری خود آشنا شوند تا بتوانند بهره‌وری، سرعت و کیفیت خدمات را افزایش دهند. اساتید دانشگاه لازم است از این فناوری برای آموزش، پژوهش و تولید محتوای علمی بهره ببرند و دانشجویان نیز باید علاوه بر فراگیری مبانی علمی، مهارت استفاده صحیح، اخلاق‌مدار و مسئولانه از ابزارهای هوشمند را کسب کنند. حتی مدیران سازمان‌ها نیز برای تصمیم‌گیری‌های دقیق‌تر، تحلیل داده‌ها و برنامه‌ریزی راهبردی، نیازمند شناخت ظرفیت‌های هوش مصنوعی هستند.
دنیای کسب‌وکار نیز با ظهور هوش مصنوعی وارد مرحله‌ای جدید شده است. امروزه شرکت‌های نوپا و استارتاپ‌های مبتنی بر هوش مصنوعی با سرعتی چشمگیر در حال رشد هستند و ارزش اقتصادی بسیاری از آن‌ها از شرکت‌های سنتی پیشی گرفته است. کسب‌وکارهایی که از هوش مصنوعی برای تحلیل رفتار مشتریان، بازاریابی هوشمند، پیش‌بینی بازار، اتوماسیون فرآیندها و ارائه خدمات شخصی‌سازی‌شده استفاده می‌کنند، مزیت رقابتی قابل توجهی به دست آورده‌اند. در مقابل، سازمان‌هایی که نسبت به این تحول بی‌تفاوت باشند، به تدریج از رقابت عقب خواهند ماند.
در نهایت، آینده متعلق به کسانی است که بتوانند دانش، خلاقیت و هوش مصنوعی را در کنار یکدیگر به کار گیرند. این فناوری قرار نیست جای انسان را بگیرد، بلکه انسان‌هایی که از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند، جایگزین افرادی خواهند شد که از آن بهره نمی‌برند.
بنابراین، سرمایه‌گذاری در آموزش، توسعه مهارت‌ها، ایجاد زیرساخت‌های مناسب و ترویج فرهنگ استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی، ضرورتی انکارناپذیر برای دانشگاه‌ها، سازمان‌ها و تمامی نهادهای کشور است. امید است با برنامه‌ریزی صحیح و مشارکت
اساتید، دانشجویان، کارکنان و مدیران، بتوانیم از فرصت‌های بی‌نظیر این فناوری برای پیشرفت علمی، اقتصادی و اجتماعی کشور به بهترین شکل بهره‌مند شویم.
دکتر پیام پیوند
کارشناس مدیریت آمار و فناوری اطلاعات دانشگاه علوم پزشکی کرمان و عضو انجمن ملی هوش مصنوعی ایران